Maszyny online – prawa gracza i odzyskiwanie pieniędzy w sądzie

Polski rynek hazardu w internecie przypomina trochę Dziki Zachód. Z jednej strony Total Casino, działające na podstawie polskiej koncesji, a z drugiej dziesiątki platform z licencją z Curacao, Malty czy Anjouan, które bez mrugnięcia okiem przyjmują wpłaty od graczy z Polski. Tyle że gdyby ktoś chciał odebrać od nich wygraną, zaczynają się schody. A gdy przegrasz? Nikt nie spieszy się z pomocą.

Sytuacja jednak się zmienia. W ostatnich latach coraz głośniej o mechanizmie, który w Niemczech nazywany jest Rückforderung, czyli żądaniu zwrotu przegranych pieniędzy od nielegalnie działających kasyn internetowych. Po polsku mówimy po prostu o roszczeniu o zwrot nienależnego świadczenia. Prawo daje graczom narzędzia, o których większość z nich nie ma bladego pojęcia. Poniżej pokazuję, jak je wykorzystać.

Czym właściwie są maszyny online i dlaczego większość z nich działa w szarej strefie?

Maszyny online, czyli popularne sloty (jednoręcy bandyci w wersji cyfrowej), to w praktyce gry losowe. W Polsce hazard prawnie dopuszczalny jest tylko w ściśle określonych ramach. Kasyna internetowe prowadzić może wyłącznie spółka z polską koncesją – chodzi o Totalizator Sportowy, którego marką jest Total Casino. Wszystkie pozostałe platformy, choćby miały błyszczące certyfikaty od maltańskiego regulatora, działają w szarej strefie.

Dlaczego to istotne dla przeciętnego Kowalskiego? Ponieważ umowa zawarta z podmiotem nieposiadającym wymaganego zezwolenia jest w świetle prawa dotknięta sankcją nieważności. A skoro umowa jest nieważna, wszystko, co gracz na nią wydał, staje się świadczeniem nienależnym. To fundament prawny, na którym opiera się cała machina sądowych zwrotów.

Warto w tym miejscu odróżnić legalnych bukmacherów (STSbet, Fortuna, Superbet, Betclic i inni z polskimi zezwoleniami) od kasyn online. Na maszynach online można grać legalnie w Polsce tylko w kasynie Total Casino. Każdy inny slot, od Vulkan Vegas przez Mostbet po ICE Casino, to podmiot zagraniczny, który celuje w polskiego gracza, często z polskojęzyczną stroną, przelewami i supportem. Ale to nie znaczy, że gracz jest bezbronny.

Co grozi operatorowi nielegalnych maszyn online?

Krajowa Administracja Skarbowa prowadzi rejestr domen zablokowanych. Na listę trafiają serwisy oferujące gry hazardowe bez koncesji. Operatorzy jednak dość szybko tworzą domeny lustrzane, więc blokada jest trochę jak gra w whack-a-mole. Co bardziej istotne, ustawa o grach hazardowych przewiduje odpowiedzialność karną za urządzanie gier losowych bez zezwolenia, ale wobec podmiotów z siedzibą za granicą egzekucja często się rozbija o jurysdykcję.

Z perspektywy gracza ważniejsze jest co innego. Skoro operator nielegalnie urządza gry losowe, to świadczenie gracza było nienależne. I tu wchodzimy na teren, który w Polsce przez lata był ignorowany, a teraz zaczyna być eksplorowany przez pełnomocników – i to z powodzeniem.

Rückforderung w polskim wydaniu – czyli jak działa zwrot pieniędzy za maszyny online

Ciągłe wyroki niemieckich sądów, przyznające graczom zwrot przegranych w kasynach bez niemieckiej licencji, zrobiły w branży spore zamieszanie. Polscy prawnicy szybko podchwycili temat, bo przepisy są podobne: czynność prawna sprzeczna z ustawą albo zmierzająca do jej obejścia jest nieważna, a to, co zostało spełnione, podlega zwrotowi na podstawie art. 410 Kodeksu cywilnego. W skrócie: skoro kasyno online nie miało koncesji w Polsce, to umowa nie istnieje w obrocie prawnym, a gracz może domagać się oddania wszystkiego, co przegrał.

Czy to realne? Tak, ale droga jest kręta. Część sądów oddala powództwa z różnych powodów – od przedawnienia po uznanie, że gracz świadomie uczestniczył w nielegalnej grze. Jednak w ostatnich latach zapadły w Polsce prawomocne wyroki korzystne dla graczy. Większość spraw kończy się umorzeniem albo ugodą, bo operatorzy nie chcą, by tworzyły się precedensy.

Skąd w ogóle wziął się ten mechanizm?

Rückforderung to niemiecka koncepcja, wywodząca się z instytucji bezpodstawnego wzbogacenia. W Niemczech sądy masowo zasądzały zwrot środków od operatorów takich jak Tipico, bet-at-home czy innych, które działały bez wymaganej licencji w danym landzie. Gracze dokumentowali każdy depozyt, porównywali z wypłatami i pozywali operatora o różnicę. Skuteczność była wysoka, czasem nawet 100% przegranych.

W Polsce ten trend dopiero się rozwija. W mediach branżowych głośno było o sprawach przeciwko firmom działającym zezwoleniem z Curacao, gdzie gracze odzyskiwali kilkadziesiąt tysięcy złotych. Nie ma jeszcze jednolitej linii orzeczniczej, ale tendencja jest wyraźnie prokonsumencka.

Kiedy masz szansę odzyskać pieniądze za maszyny online? Przesłanki i warunki

Nie każda przegrana nadaje się do zwrotu. Musisz spełnić kilka warunków, a przynajmniej poznać swoje realne szanse. Kluczowe znaczenie ma licencja operatora, miejsce zawarcia umowy, Twoja aktywność na koncie oraz czas, jaki upłynął od gry.

Przede wszystkim: esencją jest brak polskiego zezwolenia. Jeśli grałeś w Total Casino, nie ma o czym mówić – to legalne kasyno i zwrot nie wchodzi w grę. Jeśli natomiast grałeś na stronie z licencją z Curacao, Malty, Kanału czy innego rajdu podatkowego, jesteś w polu zainteresowania prawników. Nie ma znaczenia, że strona ma certyfikat, że działa od lat i że płaci wygrane. Z punktu widzenia polskiego ustawodawcy to nielegalny hazard.

Depozyty, wypłaty i bilans – licz się z tym, że sąd to policzy

Sąd nie interesuje się tym, ile przegrałeś w pojedynczym spinie. Interesuje go całość rozliczeń między tobą a operatorem. Musisz więc przygotować pełną historię transakcji: wpłaty, wypłaty, bonusy, zakręcenia.

Najprostszy wzór: wpłaty pomniejszone o wypłaty, które faktycznie otrzymałeś. Jeśli wpłaciłeś 20 000 zł, a wypłaciłeś 8 000 zł, roszczenie wynosi 12 000 zł. Ale uwaga: operatorzy często próbują argumentować, że bonusy i darmowe spiny są świadczeniem, które powinno być odliczone. W praktyce sądy podchodzą do tego różnie. W wielu wygranych sprawach zasądzano pełne przegrane, nie uwzględniając wartości bonusów.

Proces sądowy o zwrot pieniędzy za automatowe gry online – krok po kroku

Witamy w świecie polskiej procedury cywilnej. Tutaj nie ma prostych rozwiązań, ale mając w ręku harmonogram, można się połapać. Sprawy o zwrot przegranych sąd rozpatruje w postępowaniu upominawczym lub zwykłym, zależnie od wartości przedmiotu sporu.

Ważna decyzja: przeciwko komu kierujesz pozew? Jeśli operator ma oddział w Polsce, sprawa jest prostsza. W większości przypadków jednak stroną jest spółka zarejestrowana na Malcie, Curaçao lub w innym egzotycznym miejscu. Pozew składasz w polskim sądzie właściwym ze względu na miejsce wykonania umowy. Dla umów zawieranych przez internet będzie to sąd właściwy dla Twojego miejsca zamieszkania. Tak wynika z unijnego rozporządzenia Bruksela I bis.

Co powinien zawierać pozew?

Pozew musi być kompletny, żeby nie został odrzucony. Potrzebujesz: danych pozwanego, dokładnego opisu stanu faktycznego, wskazania podstawy prawnej (art. 410 k.c. w zw. z art. 58 k.c.), listy dowodów (także tych z konta gracza) oraz wyliczenia kwoty. Dobrze jest od razu złożyć wniosek o zabezpieczenie powództwa.

Kluczową kwestią jest udowodnienie, że świadczenie było nienależne. Ciężar dowodu spoczywa na graczu. Musisz więc wykazać, że umowa była nieważna, czyli że kasyno nie miało polskiej koncesji. W praktyce wystarczy wydruk z rejestru domen zablokowanych albo oświadczenie, że operator nie posiada zezwolenia. Możesz też poprosić sąd o wystąpienie do KAS o informację.

Ile trwa sprawa i ile kosztuje?

Postępowanie sądowe w I instancji trwa zwykle od 6 do 18 miesięcy. Wartość przedmiotu sporu to najczęściej od 5 000 do 100 000 zł, a opłata sądowa wynosi 5% wartości roszczenia. Przy pozwie na 20 000 zł zapłacisz 1 000 zł. Do tego dochodzą koszty zastępstwa adwokackiego, które w razie wygranej ponosi strona przegrana, czyli operator.

Warto pamiętać, że operatorzy bardzo często nie stawiają się na rozprawy. Sąd wydaje wtedy wyrok zaoczny, co przyspiesza sprawę o kilka miesięcy. Kiedy jednak operator się broni, możesz spodziewać się przedłużającego się chaosu dowodowego.

Najczęstsze błędy, które pogrzebią Twoje szanse na zwrot

Nie trzeba być prawnikiem, żeby zrozumieć, że sporo osób samo depcze sobie po odciskach. Po pierwsze: czekanie latami. Roszczenie majątkowe przedawnia się po 3 latach. Jeśli minęły ponad 3 lata od gry, w większości przypadków nie odzyskasz już nic. Liczy się moment, w którym dowiedziałeś się o nieważności umowy. Tu jest pole do sporów, ale sądy zwykle badają, kiedy gracz powinien był powziąć wiadomość o nielegalności działania kasyna.

Drugim powszechnym błędem jest niekompletna dokumentacja. Gracze kasują maile z historią transakcji, nie robią zrzutów ekranu, nie pobierają wyciągów. A to podstawowy dowód. Trzeci błąd to gra po złożeniu pozwu. Operator zobaczy, że konto jest aktywne, i powie: „przecież nic nie przeszkadzało graczowi dalej grać". To osłabia argument o nieważności umowy. Zanim złożysz pozew, warto całkowicie zrezygnować z gry na danej platformie.

Alternatywy dla sądu – ugody, skargi do organów i naciski na operatorów

Sądowa batalia to nie jedyna droga. Część operatorów, zwłaszcza tych z większych brandów, woli zawrzeć ugodę, niż angażować się w wielomiesięczne postępowanie. Wysyłają do prawnika, który składa oficjalne wezwanie do zapłaty – tak zwane przedsądowe wezwanie z pogróżką pozwu. Szczególnie w przypadku kwot powyżej 10 000 zł to bywa skuteczne.

Istnieją też skargi kierowane do Malta Gaming Authority (jeśli operator ma tam licencję) albo do Curacao eGaming. Organy zagraniczne nie pomogą jednak Polakowi w odzyskaniu pieniędzy, bo ich jurysdykcja dotyczy przede wszystkim relacji operator-licencjobiorca. Zdarza się jednak, że groźba skargi działa na operatora, który nie chce ryzykować reputacji.

Kolejną opcją jest powiadomienie KAS o możliwości popełnienia przestępstwa przez operatora. To nie prowadzi bezpośrednio do zwrotu pieniędzy, ale daje solidny argument w sądzie: skoro postępowanie karno-skarbowe się toczy, cywilny sąd może wziąć to pod uwagę jako potwierdzenie nielegalności.

Operatorzy, na których uważać, i ci, z którymi masz szanse na zwrot

Poniżej zestawienie najpopularniejszych platform w polskich wyszukiwaniach, z ich statusem licencyjnym. To punkt wyjścia do oceny, czy masz podstawy do roszczeń.

Widzisz wyraźną różnicę: tylko polskie koncesje dają pełną ochronę. Cała reszta to operatorzy, którzy mogą albo wypłacić wygraną bez żadnego problemu, albo zablokować konto bez podania przyczyny. W pierwszym przypadku jesteś w strefie komfortu, w drugim – musisz walczyć. A jak pokazuje praktyka, coraz więcej graczy wygrywa.

Przykład z życia: gracz wpłacał przez rok do jednego z wymienionych kasyn łącznie 45 tysięcy złotych. Wypłacił tylko 7 tysięcy. Kiedy zażądał zwrotu reszty, support kazał mu „sprawdzić regulamin”. Po interwencji pełnomocnika i wezwaniu do zapłaty, kasyno zaproponowało ugodę – 60% straty w zamian za podpisanie zrzeczenia się roszczeń. To pokazuje, że operatorzy doskonale wiedzą, że ich pozycja w sądzie nie jest mocna. Wolą płacić niż ryzykować wyrok.

Roszczenia wobec kasyn z Curacao – czy w ogóle warto?

Operatorzy z Curacao to specyficzna grupa. Nie dlatego, że są szczególnie nieuczciwi, ale dlatego, że ich struktura prawna i jurysdykcja bywa zagadkowa. Licencje przyznawane przez Curacao eGaming są notorycznie dostępne dla każdego, kto zapłaci około 40 tysięcy euro. To nie jest rynek regulowany jak Malta, tylko bardziej „licencja dla każdego”. Dlatego jakość obsługi i realna ochrona gracza potrafią być bardzo różne.

Z perspektywy polskiego sądu oznacza to jednak jedno: brak jakiejkolwiek podstawy do działania w Polsce. Umowa z takim operatorem jest nieważna. A to otwiera furtkę do zwrotu przegranych, bo wadliwość umowy działa od początku. Nie ma znaczenia, że gracz sam zarejestrował konto, sam wpłacił depozyt i kliknął „akceptuję regulamin”. Tak zwany regulamin nie może bowiem wyłączyć zastosowania bezwzględnie obowiązujących przepisów ustawy.

Na co się przygotować? Operatorzy z Curacao często używają argumentu, że gracz miał pełną świadomość nielegalnej gry, a więc nie może teraz powoływać się na własną nieuczciwość. W polskiej judykaturze to stanowisko nie znalazło jednak większego poparcia. Sądy wychodzą z założenia, że to nie gracz organizuje hazard, a operator. Gracz – owszem – może ponosić konsekwencje karno-skarbowe, ale nie traci prawa do zwrotu nienależnego świadczenia.

Czy grozi Ci odpowiedzialność karna za grę u nielegalnego operatora?

To pytanie pojawia się nagminnie. Odpowiedź wbrew pozorom jest prosta: sam udział w nielegalnym hazardzie w Polsce nie jest wykroczeniem ani przestępstwem. Ustawa o grach hazardowych penalizuje po stronie organizatora, nie gracza. Możesz spać spokojnie – ryzyko odpowiedzialności karnej ci nie grozi. To znaczy, możesz być przesłuchany jako świadek, ale nie jako podejrzany.

Istnieje jednak teoretyczna możliwość, że sąd w sprawie cywilnej uzna, iż świadoma gra w nielegalnym kasynie jest działaniem sprzecznym z zasadami współżycia społecznego. Taki argument pozwoliłby oddalić powództwo. Na szczęście linia orzecznicza idzie w inną stronę: skoro prawo ma chronić słabszą stronę, to gracza należy traktować jak osobę wykorzystaną przez podmiot łamiący prawo, a nie jak kogoś, kto zasługuje na karę.

Do kiedy można żądać zwrotu? Terminy i przedawnienie

Przedawnienie to zmora każdego pełnomocnika. Roszczenie z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia przedawnia się po 3 latach od momentu, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie. W przypadku nieważnej umowy chodzi o moment, w którym gracz uzyskał wiedzę o tym, że kasyno działa bez polskiej koncesji. Trudno wskazać konkretną datę, ale sądy przyjmują, że jeśli gracz regularnie logował się na stronie, powinien się zorientować w ciągu kilku miesięcy od pierwszej wpłaty.

Bezpieczna strategia: nie zwlekaj z decyzją. Każdy miesiąc to ryzyko. W praktyce pełnomocnicy radzą składać pozwy najdalej 2,5 roku od ostatniej wpłaty. Jeśli przedawnienie ma zostać przerwane, wystarczy złożyć pozew albo nawet wezwanie do zapłaty. Termin nie biegnie też, jeśli gracz nie zdawał sobie sprawy, że ma roszczenie. Ale udowodnienie takiej niewiedzy w sądzie to loteria.

Czy można żądać odsetek? Owszem, od dnia doręczenia pozwanemu wezwania do zapłaty. W praktyce będą to odsetki ustawowe za opóźnienie, czyli obecnie 7,25% w skali roku. Nie jest to zawrotna suma, ale za kilka lat dochodzi do kilkunastu procent przegranej.

Pozywać w Polsce czy za granicą? Jurysdykcja i skuteczność wyroków

Polski gracz ma do wyboru: sąd polski albo sąd w kraju siedziby operatora (np. na Malcie). W pierwszym przypadku wyrok trzeba egzekwować za granicą, bo majątek operatora zwykle leży poza Polską. W drugim – proces toczy się w obcym języku, ale wyrok od razu nadaje się do egzekucji

Statystyki pokazują, że polskie sądy zwykle sprawniej radzą sobie z roszczeniami opartymi na polskiej ustawie, bo to polskie przepisy stanowią fundament. Sąd orzeka o nieważności umowy na podstawie art. 58 k.c. i zasądza zwrot świadczenia. Następnie musisz jednak skomplikować życie operatorowi – wysyłasz wyrok do sądu w kraju, w którym ma rachunek bankowy, i wszczynasz egzekucję. Zajęcie konta bankowego potrafi zdziałać cuda.

Zobacz też, co mówią przepisy europejskie. W sprawach konsumenckich sądem właściwym jest sąd miejsca zamieszkania konsumenta. Taką gwarancję daje rozporządzenie Bruksela I bis. Operator może zatem próbować przenieść sprawę do Malty, ale sąd polski i tak uzna swoją jurysdykcję, jeśli umowa była zawarta przez internet i wykonana w Polsce.

Praktyczny plan działania: jak odzyskać pieniądze za maszyny online krok po kroku

Przestawiam konkretny scenariusz, który sprawdza się w kancelariach zajmujących się tego typu sprawami. Zanim cokolwiek zrobisz, wyłącz emocje. Tu nie chodzi o zemstę na kasynie, lecz o odzyskanie konkretnych pieniędzy. Poniższa rozpiska opiera się na wieloletnich doświadczeniach z polskimi i zagranicznymi kancelariami.

1. Zbierz dokumentację. To podstawa. Pobierz historię transakcji z konta gracza, wyciągi bankowe z wpłatami i wypłatami, maile od kasyna, potwierdzenia przelewów. Zrób zrzuty ekranu ze stroną główną kasyna i stopką z licencją.
2. Oblicz stratę. Zsumuj wszystkie wpłaty i odejmij wypłaty. Nie uwzględniaj bonusów, które nie zostały w żaden sposób zrealizowane. Wynik to Twoje roszczenie.
3. Sprawdź status licencji operatora. Upewnij się, że kasyno nie ma polskiej koncesji. Zajrzyj na listę ostrzeżeń publicznych KAS. Jeśli operator figuruje jako nielegalny, masz mocny dowód.
4. Wyślij przedsądowe wezwanie do zapłaty. Najlepiej zrobić to przez pełnomocnika. W wezwaniu wskaż, że umowa jest nieważna, a świadczenie nienależne. Daj operatorowi 14 dni na zwrot.
5. Pozwij operatora. Jeśli wezwanie nie zadziała, składasz pozew do sądu właściwego dla Twojego miejsca zamieszkania. Załącz wszystkie zebrane dowody.
6. Przygotuj się na ugodę. W większości przypadków operatorzy zgłaszają chęć ugody na etapie przed rozprawą lub po pierwszej rozprawie. Nie bój się negocjować – rób to jednak w porozumieniu z pełnomocnikiem, by nie stracić roszczenia.

Warto zaznaczyć, że cała procedura jest tym prostsza, im wyższa jest kwota sporu. Operatorom nie opłaca się angażować w spór o 3 tysiące złotych, więc szybciej godzą się na zwrot. Przy dużych kwotach mogą próbować grać na zwłokę, ale to również działa na Twoją korzyść, bo odsetki rosną.

Ile można odzyskać? Przykładowe wyliczenie

Zakładając, że wpłaciłeś w ciągu 2 lat łącznie 75 000 zł, a wypłaty wyniosły 18 000 zł, Twoje roszczenie to 57 000 zł. Do tego dodaj odsetki ustawowe za opóźnienie od dnia wezwania. Jeśli operator zwlekał przez rok, odsetki wynoszą około 4 100 zł. Razem ponad 61 000 zł.

Nie znam ani jednego przypadku, w którym sąd oddaliłby powództwo tylko dlatego, że gracz nie przedłożył wszystkich wyciągów. Ale im mniej danych, tym trudniej udowodnić wyliczenia. Więc jeśli myślisz, że „trochę pograłem”, to usiądź i policz wszystko. Możesz się zdziwić, jak duża jest to suma.

Czy kancelaria podejmuje się takich spraw?

Jak najbardziej. Na rynku działa już wiele kancelarii, które wyspecjalizowały się w sprawach przeciwko nielegalnym operatorom. Najczęściej pracują za opłatą warunkową – pobierają prowizję od wygranej (zwykle 15–30%). Dla gracza to najlepsze rozwiązanie, bo nie wnosi żadnych kosztów z góry, a ryzyko bierze na siebie prawnik. Upewnij się jednak, że kancelaria ma doświadczenie w sprawach cross-border. Nie każdy radca prawny wie, jak egzekwować wyroki w krajach Unii Europejskiej.

Warto też zapytać o strategię. Dobry pełnomocnik od razu powie ci, czy dwukrotnie sprawdzał status operatora w KAS, czy planuje wystąpić o zaświadczenie i w jaki sposób zamierza doręczyć pozew spółce zarejestrowanej na Malcie. Jeśli usłyszysz „jakoś to będzie», uciekaj.

Ryzyka, o których nikt nie mówi na forach

Sprawy o zwrot nie są pozbawione ryzyka. Sąd może oddalić powództwo, przyznać tylko część roszczenia albo uznać, że przedawnienie jednak nastąpiło. Dodatkowo koszty zastępstwa procesowego mogą przewyższyć korzyść, jeśli przegrasz. W praktyce jednak wygrana jest regułą, gdy sprawa jest dobrze przygotowana.

Kolejne ryzyko to czarna lista sporządzana przez operatorów. Jeśli znajdziesz się na liście graczy „konfliktowych”, możesz nie dostać wypłaty w przyszłości. Ale po co wracać do kasyna, które próbowało cię oszukać? Dla porządku: lista nie ma żadnego znaczenia prawnego, a operator nie może jej wykorzystywać jako dowodu w sądzie.

Istnieje też praktyka zamrażania kont po złożeniu pozwu. Operatorzy blokują dostęp do konta, aby uniemożliwić graczowi dalsze operacje. To z jednej strony utrudnia dostęp do śródgra, z drugiej – pokazuje, że operatorzy obawiają się roszczenia. Warto to odnotować i przygotować zrzuty ekranu na przyszłość.

Maszyny online – jak grać, żeby nie żałować?

Najbezpieczniejsza gra to ta, w której hazard jest legalny. Polskie kasyno Total Casino, legalni bukmacherzy (Fortuna, STSbet, Superbet) i kilka innych podmiotów z koncesją Ministra Finansów. Ale jeśli już chcesz zagrać u operatora zagranicznego, rób to z otwartą głową: traktuj to jak wydatek na rozrywkę, nie jak inwestycję. Nie wpłacaj pieniędzy z kredytu, nie graj w pośpiechu, nie goń strat. To wszystko; wtedy nawet przegrana nie będzie tragedią.

A jeśli jednak przegrasz? Wiesz już, że masz prawne narzędzia, żeby odzyskać pieniądze. Rückforderung po polsku działa. Trzeba tylko zebrać dokumenty, policzyć straty i albo samemu, albo przez pełnomocnika, wystąpić z roszczeniem. Wysokość wygranych, jakie zasądzają polskie sądy, rośnie z roku na rok.

Na koniec jeszcze jedna uwaga. Teoretycznie czekamy na ustawę legalizującą kasyna online w Polsce. Od kilku lat pojawiają się projekty, ale żaden nie wszedł w życie. Jeśli kiedyś wejdzie, cała zabawa w odzyskiwanie pieniędzy odejdzie w zapomnienie. Póki co masz okazję, by skorzystać z niej w pełni.